Genel kurul neden önemlidir?
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na göre genel kurul, kooperatifin en yetkili organıdır. Yönetim kurulu ve denetçilerin seçimi, bilanço ve hesapların onaylanması, ibra, ana sözleşme değişikliği ve özellikle konut yapı kooperatiflerinde ödenecek aidat ve ek ödemeler gibi kararlar genel kurulda alınır. Bu nedenle genel kurulun usulüne uygun yapılmaması, alınan kararların geçerliliğini tartışmalı hâle getirir.
Toplantı zamanı
Olağan genel kurul, her hesap dönemi sonundan itibaren 6 ay içinde toplanır (1163 s.K. m.42). Hesap dönemi takvim yılı olan kooperatiflerde bu, uygulamada en geç haziran sonu demektir. Gerektiğinde olağanüstü genel kurul da toplanabilir. Kanun, belirli oranda ortağın yazılı talebiyle olağanüstü toplantı istenebilmesine de imkân tanır; bu oran ve usul ana sözleşmede ayrıca düzenlenmiş olabilir.
Çağrı usulü
Genel kurul toplantısının yeri, tarihi, saati ve gündemi ortaklara kanun ve ana sözleşmede öngörülen şekil ve sürelere uygun olarak bildirilmelidir. Çağrının kime, hangi araçla (ilan, iadeli taahhütlü mektup, ana sözleşmede öngörülen diğer yollar) ve toplantıdan ne kadar önce yapılacağı, kanunla birlikte kooperatifin kendi ana sözleşmesinde yazar. Taslaklarda geçen "en az 30 gün önce" gibi sabit bir süre her kooperatif için doğru değildir; her kooperatifin ana sözleşmesi ve güncel mevzuat birlikte kontrol edilmelidir.
Gündemde bulunmayan konular, kural olarak görüşülüp karara bağlanamaz. Kanun ve uygulamada bunun bazı istisnaları kabul edilir; ancak üyeler açısından önemli mali sonuç doğuran bir konunun gündeme alınmadan karara bağlanması, sık görülen iptal sebeplerindendir.
Bakanlık temsilcisi
Kooperatif genel kurullarına ilgili Bakanlık temsilcisinin katılması mevzuatta öngörülmüştür. Temsilcinin görevlendirilmesi için toplantıdan önce başvuru yapılması gerekir. Temsilci olmadan yapılan bir genel kurulda alınan kararların geçerliliği ciddi biçimde tartışmalı hâle gelir; bu kararların hükümsüzlüğü ileri sürülebilir. Taslakta yer alan "temsilcisiz kararlar her durumda yok hükmündedir" şeklindeki kesin ifade yerine, sonucun somut olaya ve yargı kararlarına göre değerlendirileceğini belirtmek daha doğrudur.
Toplantı ve karar nisapları
Toplantı ve karar nisapları kanunda ve ana sözleşmede yer alır. Bazı kararlar (ör. ana sözleşme değişikliği, birleşme, dağılma) daha yüksek nisaplara tabidir. Ortağın oy hakkını vekâletle kullanması da kanun ve ana sözleşmede belirli sınırlara bağlanmıştır. Hazirun listesinin doğru tutulması, vekâletnamelerin kontrol edilmesi ve tutanağın eksiksiz yazılması, sonradan açılacak davalarda belirleyici olur.
Genel kurul kararının iptali (1163 s.K. m.53)
Kanun veya ana sözleşme hükümlerine ve iyiniyet kurallarına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren 1 ay içinde iptal davası açılabilir. Dava, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede görülür; uygulamada bu davalar asliye ticaret mahkemesinde görülmektedir.
Dava açabilecek olanlar:
- Toplantıda hazır bulunup karara muhalif kalan ve muhalefetini tutanağa geçirten ortaklar,
- Toplantıya katılmamış olup çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini veya toplantıya yetkisiz kişilerin katılıp karara etki ettiğini ileri süren ortaklar,
- Yönetim kurulu ve kararın yerine getirilmesi kendi sorumluluğunu gerektirecekse yönetim veya denetim kurulu üyeleri.
Toplantıya katılan bir ortağın karara olumsuz oy vermesi yetmez; muhalefetin tutanağa geçirilmesi gerekir. Bu nedenle genel kurula katılan ortak, itiraz ettiği karar için muhalefet şerhini yazılı olarak verip tutanağa işlenmesini istemelidir.
İptal ile yokluk ve butlan farkı
1 aylık süre iptal edilebilir kararlar içindir. Kararın hiç oluşmadığı (yokluk) veya kooperatifin temel yapısına, ortağın vazgeçilmez haklarına aykırı olduğu için batıl sayıldığı durumlar, uygulamada süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilmektedir. Hangi aykırılığın iptal, hangisinin butlan ya da yokluk sonucu doğurduğu somut olaya göre değişir; süre kaçırılmadan iptal davasının açılması daha güvenli yoldur.
Arabuluculuk gerekir mi?
Genel kurul kararının iptali davası bir para alacağı davası olmadığından, ticari davalarda öngörülen zorunlu arabuluculuk şartı kural olarak bu davaya uygulanmaz. Ancak aynı uyuşmazlıkta ayrıca bir para alacağı talep edilecekse durum ayrıca değerlendirilmelidir.
Pratik kontrol listesi
- Kooperatifin güncel ana sözleşmesini temin edin; çağrı ve nisap hükümlerini okuyun.
- Çağrının size hangi tarihte ve hangi yolla ulaştığını belgeleyin.
- Gündemi inceleyin; gündem dışı karar alınıp alınmadığını not edin.
- Toplantıda Bakanlık temsilcisinin bulunup bulunmadığını tutanaktan kontrol edin.
- İtiraz ettiğiniz karar için muhalefet şerhinizi tutanağa geçirtin.
- Tutanak ve hazirun listesinin örneğini isteyin.
- Karar tarihinden itibaren 1 aylık dava süresini takvime işleyin.
Sık sorulan sorular
Genel kurul kararına ne kadar sürede dava açılır?
Karar tarihinden itibaren 1 ay içinde (1163 s.K. m.53). Bu süre tebliğ tarihinden değil, karar tarihinden başlar.
Toplantıda olumsuz oy vermem dava açmak için yeterli mi?
Yeterli değildir; muhalefetinizi tutanağa geçirtmeniz gerekir. Toplantıya katılmadıysanız ancak çağrı veya gündem usulsüzlüğü ya da yetkisiz kişilerin katılımı gibi sebeplere dayanabilirsiniz.
Bakanlık temsilcisi olmadan yapılan genel kurul geçerli mi?
Geçerliliği ciddi biçimde tartışmalıdır ve kararların hükümsüzlüğü ileri sürülebilir. Sonuç somut olaya göre mahkemece değerlendirilir.
Çağrı kaç gün önce yapılmalı?
Süre ve şekil kanun ile kooperatifin ana sözleşmesine göre belirlenir. Kendi ana sözleşmenizi mutlaka kontrol edin.